Ahmet Hamdi Tanpınar’ın 19. Asır Türk Edebiyatı İsimli Eserinde “Ahmet Mithat Efendi” Maddesine Eleştirel Bir Bakış

15 Mart 2018

Onur Akbaş

Bizde edebi eleştiri teorik manada her ne kadar geliştirilmiş ve bir kısım problemlerine pek çok reçeteler sunulmuş olsa da pratikte maalesef “reddiye” yahut “methiye” düzeyini genel manada aşabilmiş değildir.  Bu yüzden hala çağdaş eleştirmenlerimiz bile Ahmet Haşim’in ifadesiyle “düşünce ayrılığından dolayı şahsiyeti tahkir” – biz buna küçümseme manasında tahfifi de ekleyebiliriz- adlı mirasın mirasçısı durumunda. Ancak eleştiri konusunda eksiklik sadece kişisellik merkezli olmayıp aynı zamanda devir – şahsiyet – eser bağlamında ele alınan konularda devir merkezliliğin ağır basması, kuramsal bilgi eksikliği ve yukarıdaki nedenlere bağlı görmezden gelme gibi etkenlerden doğan sınırlamalar nedeniyle bir edebi esere yahut şahsiyete layık değerlendirilmesinin önünü kapatmaktadır.

Biz de 1950’li yıllarda ortaya çıkan post-modern romanla birlikte Don Kişot gibi ülkemizde de dikkatleri üzerine toplayan Ahmet Mithat Efendi’nin Yenileşme dönemindeki yerinin hakkıyla anlaşılmasına katkıda bulunmak amacıyla Tanpınar’ın 19. Asır Türk Edebiyatı isimli eserinde yer alan Ahmet Mithat Efendi maddesini yeniden okuma amacıyla bu çalışmayı hazırladık. Zira bahsi edilen kaynak Cumhuriyet döneminde oluşturulmak istenen “kanon”un sınırlarını çizecek anlayışın temel kitabı hükmündedir. Pek çok edebiyat tarihinin ve incelemesinin başvuru kaynağı olan bu eserdeki görüşler edebiyat tarihimizde pek çok sanatçının edebi tenkit süzgecinden geçirilmek suretiyle hak ettiği yeri alamamıştır.

 

...
Yazının tümü basılı dergimizde! ABONE olmak için lütfen TIKLAYIN

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir