Eyüp Sultan’da Yavuz Sultan Selim Dönemi Bir Cami ve Bünyesinde Barındırdığı Kâbe Tasvirli Çini Pano

18 Ağustos 2018

Nidayi Sevim

Kâbe tasvirli çini panolarının varlığından, ilk defa Mehmet Nermi Haskan’ın Eyüpsultan Tarihi isimli eserinde bir konuyu araştırırken haberdar olduk. İlginç bulduk, fakat üzerinde fazla durmadık. Tabi bu arada tarihi camilere gittiğimizde acaba izlerine rastlayabilir miyiz düşüncesiyle etrafımıza bakındık durduk. Lakin bir emare bulamadık. Ta ki bahse konu kitapta rastladığımız çini pano hakkında araştırma yapıp bir şeyler yazmaya karar verene kadar. Konu hakkında kısa bir inceleme yaptığımızda ne kadar derinlikli, zengin ve bir o kadarda zor iş üstünde olduğumuzu anladık. Konu geniş, uzun bir çalışma ve iz sürme süreci gerektiriyordu. Bizim ise imkânlarımız kısıtlıydı. Bir yerden başlamalıydık ve tabi ki o yer, bizim mahallemiz olmalıydı. Öyle de oldu. Eyüp Sultan’da, 16. Yüzyıl mimarisinin nadir örneklerinden olan ve Cezri Kasım Paşa Cami içerisinde bulunan Kâbe tasvirli çini pano ile bismillah dedik…

 

Kudsiyeti ile ilgili Kur’an-ı Kerimde pek çok ayet-i kerime bulunan ve Müslümanların kıblegahı olan Kâbe-i muazzamanın önemine sanırım değinmeye gerek yok. Bu, zaten bilinen bir gerçek… Kâbe tasviri, kadim zamandan beri ziyadesiyle kültürümüzde yer alır. Kimi minyatürlerde, tablolarda, gravürlerde, el yazması kitaplarda,hac ile ilgili risalelerde, 15.-16. yy. halılarında, müstakil bazı tablolarda ve kimi objelerde izine rastladığımız Kâbe tasviri, yüzyıllarca tahribata uğramadan korunabildiği için daha ziyade camilerde, çini üzerine işlenmiş olarak görülüyor. Bu alanda derli toplu ilk ve en önemli çalışmayı yapan Sabih Erken, 1970’li yıllarda kaleme aldığı “Türk Çiniciliğinde Kâbe Tasvirleri” isimli makalesinde, Kâbe tasvirli çinileri 35 adet civarında tespit etmiş. Bunların bir kısmının Türkiye’de, bir kısmının da, İngiltere, Fransa, Mısır, Yunanistan, Almanya gibi ülkelerin müzelerinde bulunduğunu yine Sabih Erken’den öğreniyoruz. Müzelerin dışında çeşitli vesilelerle şahısların koleksiyonuna geçen Kâbe tasvirli çinilerin bulunduğunu da zikretmeliyiz. Milletimize ait olan bu eserlerin nasıl olup da dünyanın dört bir yanına dağıldığını, koleksiyonerlerin eline geçtiğini anlamak, kabullenmek mümkün değil!

...
Yazının tümü basılı dergimizde! ABONE olmak için lütfen TIKLAYIN

Etiketler:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir