Horasan’da bir kıyaslama: Orta Asya’nın Kalbinde Mücadele

23 Aralık 2017

Elif Sabah Erkul

Samaniler, Gazneliler, Karahitaylılar ve Selçuklular coğrafî konumları itibariyle birbirlerine son derece bağlı ve birbirleriyle yakından ilişkili dört devletti. Samaniler batı (Gazneliler) ve doğu (Karahanlılar) olmak üzere ikiye ayrılmadan evvel devletin kuzeyi Karahanlılara aitti. Tarihsel olarak baktığımızda, Samani Devleti’nin 999’da bölünmesinden hemen sonra Karahanlılar Karahitaylar tarafından yenilgiye uğratıldı ve Karahanlı Devleti zayıfladı. Samanilerin bölünmesi hakkında konuşmadan evvel, bu dört devletin kıyasını yapmak yerinde olacaktır. Samaniler, Gazneliler, Karahitaylılar ve Selçuklular coğrafî konumları itibariyle birbirlerine son derece bağlı ve birbirleriyle yakından ilişkili dört devletti. Samaniler batı (Gazneliler) ve doğu (Karahanlılar) olmak üzere ikiye ayrılmadan evvel devletin kuzeyi Karahanlılara aitti. Tarihsel olarak baktığımızda, Samani Devleti’nin 999’da bölünmesinden hemen sonra Karahanlılar Karahitaylar tarafından yenilgiye uğratıldı ve Karahanlı Devleti zayıfladı. Samanilerin bölünmesi hakkında konuşmadan evvel, bu dört devletin kıyasını yapmak yerinde olacaktır.

Samaniler

Sünni Müslüman idiler. Samani Devletinin kurucusu sayılan Saman Huda önceleri Abbasi Devletinin hizmetindeydi. Ardından kendi devletini kurdu ve bu devlet Horasan’da önemli bir konuma geldi. Köken olarak Fars idiler; en azından kültürlerine ve kökenlerine dair elde bulunan bilgiler bunu göstermektedir. Mesela, Yeni Farsça yüksek oranda Samani Devleti döneminde gelişmiştir ve Firdevsi’nin Şehname’si gibi pek çok edebi çalışma bu dönemde desteklenmiştir. (Firdevsi, Şehname’sini Gazneliler devrinde tamamlayabilmiştir ve eserini Gazneli Mahmud’a sunmuştur.)

...
Yazının tümü basılı dergimizde! ABONE olmak için lütfen TIKLAYIN

Etiketler:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir