Kahramanlık Destanlarından Tarihi Destanlara

15 Mart 2018

Elif Sabah Erkul

Destandan halk hikâyesine geçiş sürecinin en önemli mahsullerinden olan Battalname ve Saltukname, Anadolu’nun İslamlaşma sürecinde uğradığı sosyal ve politik değişimleri de simgeler. Özellikle sözlü türlerin mitlerle olan bağlantısının yerini yavaş yavaş İslami öğelerin ve değerlerin alması, bununla beraber sözlü kültürün yavaş yavaş destandan daha gerçekçi bir hâle bürünmesi bugün yazıya geçirilmiş sözlü kültür ürünlerinde sıklıkla karşılaşılan durumlardandır. Her ne kadar Manas Destanı gibi kendi halkının tarihinden kesitler sunan ve toplumunun, bulunduğu toprakları nasıl elde ettiğini anlatan bir destanla karşılaşılsa da, Manas Destanı; Battalname ve Saltukname gibi halk hikâyelerinden birtakım farklar vesilesiyle ayrılır. Ancak bu farklılıkları göz önüne alarak bahsedilen metinleri ayrı oluşumlarmış gibi ele almak son derece hatalı olur. Zira halk hikâyesi türü destanın bakış açısına göre bir nevi tekâmülünden meydana gelmektedir. Bu açıdan bakıldığında tıpkı Manas Destanı’nın tarihe yakın durması gibi, Battalname ve Saltukname’nin de mitten beslenen birtakım öğelere sahip olması edebiyatçıları şaşırtmamalıdır. Aksine bu iki türün karşılaştırılması ve bahsedilen üç eserin benzerlik ve farklılıklarının ortaya konması edebiyatçının gayelerinden biri olmalıdır. Bu makalede de destanın bir örneği olan Manas Destanı, halk hikâyesinden Saltukname ve Battalname ile kıyas edilerek sözlü edebiyatta incelenen destandan halk hikâyesine geçiş süreci bu eserlerden örnekler verilerek incelenecektir.

...
Yazının tümü basılı dergimizde! ABONE olmak için lütfen TIKLAYIN

Etiketler:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir