KOZMİK IŞINLAR

15 Aralık 2018

Mustafa Necati Özfatura

Protonlar (hidrojen çekirdekleri) % 9’u alfa parçacıkları (helyum çekirdekleri) ve kalan %1’i daha karmaşık atomların çekirdekleridir. Kozmik ışın parçacıkları oldukça kütleli oldukları ve ışık hızına yakın bir hızla hareket ettikleri için büyük miktarda enerji taşırlar. Bunlar bilinen en enerjik parçacıklardır.

Kozmik ışın parçacıklarının % 98’i atom çekirdekleri ve geri kalan % 2’si ise yüksek elektronlardır. Ayrıca, az bir miktar antielektron ve çok az bir miktar anti-proton vardır.

Kozmik ışınlar elektromanyetik alanlar tarafından ivmelendirilirken hem çekilir ve hem de itilirler. Her iki durumda da yolları eğilir. Parçacıklar enerji kazandıkça yollarındaki eğilme oranı azalır ve çok büyük uzaklıklarda bu en küçük bir eğrilik bile önem kazanır.

Kozmik ışınlar elektrik yüklüdür ve bir manyetik alanın içinden geçtiklerinde, bu alan onları hızlandırır. Uzayda manyetik alanlar vardır.

 

Manyetik Alanlar

Dünya bir manyetik alana, Jupiter daha güçlü bir alana, Güneş ise daha güçlü bir alana sahiptir. Bazı yıldızlar, bizim güneş sistemimizdeki her şeyden daha güçlü manyetik alanları içine alır. Yüksek enerjili yıldızlar ve süpernovalar tarafından üretilen kozmik ışınlar büyük uzay boşluğunda geçtikleri sırada gittikçe hızlanırlar ve enerji kazanırlar.

Kozmik ışınlar, kendilerini soğutacak kadar büyük bir masif cisme çarpıncaya kadar dolaşmalarını sürdürür. Milyonlarca yıl hiçbir şeye çarpmadan dolaşan parçacıklar öylesine çok enerji kazanırlar ki manyetik alanlara veya çekim alanlarına karşı bir kavis çizmek zorunda kalmadan düz bir çizgi üzerinde ilerleyerek galaksimizi terk eder, galaksiler arası boşluğa dağılırlar.

...
Yazının tümü basılı dergimizde! ABONE olmak için lütfen TIKLAYIN

Etiketler:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir